Gedurende de Tweede Wereldoorlog was het station Soltau, gelegen aan de Heidebahn, een aanvoer- en spoorwegknooppunt voor transporten naar concentratiekampen zoals Bergen-Belsen en Neuengamme. Tegen het einde van de oorlog was het een en al chaos. Door geallieerde luchtaanvallen was het spoor in april 1945 zwaar beschadigd. Hierdoor kwamen transporttreinen tot stilstand, waaronder treinen vol gevangenen die onderweg waren naar concentratiekampen.  

Op 11 april vluchtten gevangenen uit deze gestrande transporten in de richting van de stad Soltau. Sommige inwoners probeerden hen te helpen met voedsel en kleding. Tegelijkertijd organiseerden leden van de SS en de plaatselijke Hitlerjugend een klopjacht op de ontsnapte gevangenen. In en rond Soltau werden tijdens de klopjacht meer dan honderd vluchtelingen opgespoord en vermoord. De meeste werden gedood in Soltau.  

Een fragment uit het dagboek van Abel J. Herzberg (1893-1989), een voormalig advocaat uit Amsterdam en overlevende van Westerbork en Bergen-Belsen, geeft een beeld van deze gebeurtenissen. Hij schrijft: “Ook de twee luitenants en hun jonge helpers in de regio Siberië hebben succes geboekt. Achter het Hitler Jeugdhuis, bij de manege, is een hele groep ‘gestreepte’ mensen opgepakt. Sommigen werden gevangengenomen door bange of goede burgers, anderen werden gevonden door fanatieke kameraden. De Pimpfe en Hitlerjugend leidden trots de vermoeide mannen in hun ‘criminele kleding’ van het treinstation en elders naar het verzamelpunt. Als groep werden ze door de stad gereden om hun ‘veroordeling’ te krijgen van de gevechtscommandant in de manege. Dan terug naar het jeugdhuis. Een grindgroeve wordt als graf gekozen. Een boze moeder uit het naburige woud van Siberië die haar toekijkende kinderen in angst het huis binnen sleurt, scheldt op de twee jonge mannen in luitenantuniform die de actie leiden. De mannen zijn attent en gaan wat dieper het bos in om hun moorden te plegen.”   

Ook in deze chaotische einddagen van de oorlog bleef de ideologische invloed van het naziregime aanwezig. De leden van de Hitlerjugend werden al vroeg onderwezen in gehoorzaamheid, trouw aan de Führer en loyaliteit aan het regime. Bij het station en de herdenkingsplek voor de slachtoffers van het nazitijdperk in Soltau wordt stilgestaan bij de tragische gebeurtenissen van april 1945 en bij de rol die opvoeding en groepsdruk kunnen spelen in een totalitaire samenleving. Wat betekent solidariteit in tijden van crisis? En hoe herken je de grens tussen loyaliteit en medeplichtigheid? De herdenkingsplek op een aantal minuten lopen van het station nodigt uit tot nadenken over het verleden en het heden.