Verhaal

Carl von Ossietzky: pacifist, journalist en winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede

Duitsland

Markeren

Deel

Route

Carl von Ossietzky verzette zich openlijk tegen het nationaalsocialisme in Duitsland. Als journalist en pacifist bekritiseerde hij het regime, de wapenindustrie en het schenden van het Verdrag van Versailles. In 1936 won hij de Nobelprijs voor de Vrede, maar deze heeft hij nooit kunnen ophalen.

Carl von Ossietzky werd op 3 oktober 1889 geboren in Hamburg. Hij groeide op als enig kind in een middenklassegezin. Zijn vader overlijdt wanneer hij pas 2 jaar oud is. Dankzij de steun van zijn stiefvader kon hij zich ontwikkelen tot een intellectueel met een sterke interesse in geschiedenis en literatuur. Hij was geen bèta, maar een uitgesproken denker die zich al op jonge leeftijd verbonden voelde met pacifistische idealen waarover hij begon te schrijven. Toen de Eerste Wereldoorlog naderde, stopte hij hiermee. Von Ossietzky werd naar het westelijk front gestuurd. Nadat het Duitse Rijk de oorlog verloren had, werd Von Ossietzky een van de belangrijkste linkse journalisten.  

Toen hij terugkeerde van het front kreeg hij eerst een baan als secretaris van de ‘Deutsche Friedensgesellschaft’. Deze baan gaf hij midden jaren 20 op om zich volledig te richten op de journalistiek. Hij startte als redactiemedewerker bij de 'Berliner Volkszeitung’ en werd in mei 1927 hoofdredacteur van ‘Die Weltbühne'. Hij schreef over de gevaren van het nationaalsocialisme en over de oorlogsindustrie die volop aan de gang was. Zijn scherpe kritiek leidde tot meerdere rechtszaken. In november 1931 werd hij op beschuldiging van verraad voor 7 maanden gevangengenomen. Na zijn vrijlating streed hij door. 

Na de Rijksdagbrand in 1933 begon de massale onderdrukking van politieke tegenstanders van het naziregime. Carl von Ossietzky behoorde tot de eersten die werden opgepakt. Hij werd naar kamp Esterwegen gestuurd, een van vijftien Emslandlager die al vroeg na Hitlers machtsovername werden gebouwd en in gebruik werden genomen. In deze kampen werden gevangenen zwaar mishandeld en onderworpen aan zware fysieke dwangarbeid. Ondanks zijn gevangenschap bleef Von Ossietzky symbool staan voor vreedzaam verzet tegen onrecht.  

Hoewel Carl von Ossietzky zich nog steeds in Kamp Esterwegen bevond, ontving hij op 23 november de Nobelprijs voor de Vrede. Duitse intellectuelen in ballingschap, waaronder de latere bondskanselier Willy Brandt, hadden met succes voor Von Ossietzky gelobbyd. Deze toekenning veroorzaakte ophef. De Duitse regering verbood hem de prijs op te halen en de pers in Duitsland mocht er geen aandacht aan besteden.  

Von Ossietzky's gezondheid was tegen die tijd al ernstig aangetast. De jarenlange mishandelingen en slechte leefomstandigheden in het kamp hadden hun tol geëist. Op 4 mei 1938 overleed Carl von Ossietzky aan de gevolgen van zijn gevangenschap. Hij werd 48 jaar oud. De universiteit in Oldenburg draagt tegenwoordig zijn naam als eerbetoon aan zijn moed en overtuiging.