Etty Hillesum begon op 9 maart 1941, op verzoek van haar geliefde, met het bijhouden van een dagboek. Daarin zijn de gedachten en gevoelens van een jonge vrouw in oorlogstijd te lezen.  

Na het afronden van haar rechtenstudie begon Etty Hillesum in juli 1942 als administratief medewerkster bij de Joodse Raad. Deze organisatie bestuurde in opdracht van de Duitse bezetter de Joodse gemeenschap. Hillesum kwam uiteindelijk noodgedwongen in Kamp Westerbork te werken. Door haar werk kreeg ze een uitzonderingspositie en kon ze zich vrij bewegen binnen het kamp. Door deze positie in de Joodse Raad reisde Hillesum meerdere keren heen en weer tussen Amsterdam en Westerbork. Ondanks dat ze Westerbork “de hel” noemde, kwam Etty Hillesum steeds vrijwillig terug om mensen in kamp Westerbork bij te staan. 

Etty Hillesum had de mogelijkheid om onder te duiken, maar weigerde dat. Ze wilde, zoals ze zelf zei, het lot van haar volk delen. Zelfs toen vrienden haar dringend adviseerden onder te duiken, wilde ze zichzelf niet redden ten koste van anderen. Hillesum was tegen onderduiken. Deze overtuiging leverde haar zowel bewondering als kritiek op. Sommige critici verweten haar namelijk dat haar houding ertoe leidde dat onderduikers die de Tweede Wereldoorlog overleefden, zich onnodig schuldig voelden. 

In de laatste maanden van haar leven lijkt ze haar mening enigszins te herzien. In juli 1943 verloor Hillesum haar uitzonderingspositie en kon zij het kamp niet meer verlaten. Kort daarna werd haar familie naar Westerbork gebracht. Uit memoires van de Joodse verzetsheld Ies Spetter blijkt later dat hij samen met Hillesum kinderen uit Kamp Westerbork hielp wegsmokkelen, zodat ze konden onderduiken. Hoewel Etty Hillesum haar eigen lot van deportatie accepteerde, wilde ze de kinderen een kans op een langer leven geven. Op 7 september 1943 werd de familie van Etty gedeporteerd naar Auschwitz en vermoord. Enkele weken later, op 27 september 1943, onderging Etty Hillesum hetzelfde lot en overleed ze op 29-jarige leeftijd.  

Tijdens haar verblijf in Kamp Westerbork schreef Etty Hillesum twee lange brieven waarin zij verslag doet van de situatie in het kamp. Deze brieven werden in het najaar van 1943 clandestien uitgegeven. Bij een heruitgave in 2008 noemde J.G. Gaarlandt deze brieven “welhaast hét literaire monument voor Westerbork".